Anorexia Nervosa

De letterlijke betekenis van anorexia nervosa is: gebrek aan eetlust door een psychische oorzaak. Dit is echter niet correct, want mensen met anorexia nervosa hebben vaak wel honger, maar geven daar niet aan toe. Ze kunnen wel eten, maar willen dit niet. Als je anorexia hebt, eet je zo weinig dat je afvalt en mager wordt. Zelf ervaar je dat echter niet zo! Je vindt jezelf te dik.

De volgende punten zijn kenmerkend voor anorexia nervosa:

• Zo min mogelijk eten;
• Ondergewicht;
• Panische angst om aan te komen, obsessie voor 'gevaarlijke' calorieën;
• Geen realistisch zelfbeeld ten aanzien van lichaamsgewicht en lichaamsvorm; jezelf te dik vinden terwijl anderen je zien als te mager. Zelfbeeld hangt af van je lichaam en gewicht.
• Rituelen, uitvluchten, trucjes met eten om te voorkomen dat er 'te veel' calorieën gegeten worden;
• Hyperactiviteit, overmatig sporten, ondanks tekort aan energie; sporten wordt niet gezien als leuk, maar om af te vallen.
• Uitblijven van menstruatie gedurende drie maanden of langer;
• Donsbeharing op het lichaam (na langere tijd van anorexia).
• Dwangmatig en obsessief gedrag. De hele dag in het hoofd bezig zijn met afvallen, eten, calorieën, gewicht, erg controle willen houden op deze punten. Ook op andere gebieden, bijv. opruimen.
• Veel regels maken over goed en slecht voedsel. Alles moet, niets mag.
• Rituelen en routine; bijv. eten in kleine stukje snijden en sorteren.
• Vaak op de weegschaal staan en/of je lichaamsomvang meten.
• Moeilijk vinden om met anderen te eten.
• Wel graag voor de ander willen zorgen; anderen moeten wel eten, maar jij niet.
• Verbergen voor anderen, bijvoorbeeld door het verzinnen van uitvluchten en/of het dragen van ruime kleding.
• Kunnen onderdrukken van je hongergevoel wordt ervaren als het hebben van controle, wilskracht en doorzettingsvermogen. Het niet eten voelt alsof je erg sterk bent. Jij kunt iets wat anderen niet kunnen.
   

‘Ervan afzien om te eten, daar ben ik de beste in. Dit is mijn leven. Ik ben er ook trots op, ook al weet ik dat ik mijzelf verniel. Niemand kan me dit beletten’. (Melissa, 21 jaar)

Iemand die enkele maar niet alle kenmerken van anorexia nervosa vertoont, lijdt aan een eetstoornis-NAO (eetstoornis niet anderszins omschreven). Er zijn twee typen anorexia nervosa te onderscheiden.
 

Bij het eerste type anorexia wordt er alleen heel streng gelijnd en wordt er niet geregeld een poging gedaan om eten kwijt te raken. Dit wordt de beperkende type genoemd. Bij het andere type wordt er naast het lijnen regelmatig op andere manieren geprobeerd om extra af te vallen, bijvoorbeeld door zelfopgewekt braken of door gebruik van laxeer- of plasmiddelen. Dit wordt het purgerende type genoemd.
 

Soms komen ook eetbuien voor en toont het ziektebeeld veel overeenkomsten met boulimia nervosa. De angst om aan te komen/de wens om af te vallen is zo groot, dat (niet) eten je leven volledig beheerst. Voedsel, calorieën tellen en afvallen zijn een obsessie. Vaak heb je jezelf een strikt eet- en beweegpatroon opgelegd. Elke dag sta je op de weegschaal en regelmatig meet je je lichaamsomvang. Wanneer je anorexia hebt ervaar je het als teken van wilskracht en doorzettingsvermogen dat je je hongergevoelens kunt onderdrukken. Er zijn immers niet veel mensen die dat lang volhouden. Je zult dan ook alles in het werk stellen om door te gaan met zo min mogelijk eten. Vrienden en familie die zich zorgen maken zie je als zeurpieten en bemoeials. Naarmate zij hun zorgen meer uiten, ben je geneigd om je steeds meer terug te trekken en het niet-eten zoveel mogelijk te verbergen. Anorexia nervosa is een ziekte waaraan men kan overlijden.

Ook kan anorexia nervosa overgaan in een langdurige vorm, in boulimia nervosa of een eetstoornis-NAO. Zonder hulp herstellen is zeer moeilijk. Gelukkig is genezing met de juiste hulpverlening wél mogelijk. Hoe sneller hulp wordt gezocht, des te groter zijn de kansen op herstel.

Signalen van anorexia:
Je kunt iemand met mogelijk anorexia nervosa herkennen aan de volgende kenmerken:

• Vermagering en weigering van voedsel
• Angst om aan te komen
• Verstoorde lichamelijke ervaring; hierbij gaat het om de gedachten van de persoon
   

‘Iedereen zegt tegen me dat ik slank ben, maar ik weet dat dat niet waar is. Ik ben heel dik. Overal puilt het vet eruit’. (Charlotte, 18 jaar)

• Lichamelijke en geestelijke hyperactiviteit: intensief en eenzaam sporten, enorme inzet vertonen in het studeren of het werk.
   

‘Slapen of televisiekijken dient nergens toe. Dat is verloren tijd. Ik ga liever lezen, studeren of rennen. Dan doe ik tenminste iets constructiefs. Ik wil geen nietsnut worden’. (Melanie, 15 jaar)

• Hoge eisen aan zichzelf stellen
   

‘Ik stel hoge eisen aan mijzelf en aan anderen. Wanneer ik er niet in slaag om aan die eisen te voldoen, voel ik me schuldig en mag ik niet eten van mijzelf. Ik verdien het niet.’ (Anna, 25 jaar)

• Steeds meer zichzelf terugtrekken, sociaal isolement.

Gevolgen Anorexia:

Anorexia is een ziekte met ernstige emotionele, sociale en lichamelijke gevolgen. Of je daar last van hebt, en in welke mate, hangt af van hoe lang en hoe ernstig je ziek bent.

Emotionele gevolgen Anorexia

• Emoties vervlakken of worden juist heel hevig.
• Concentratieproblemen en moeite met onthouden.
• Depressieve stemmingen, angst of dwangklachten.
• Je dagelijks leven en je stemming worden bepaald door gedachten over eten, gewicht en uiterlijk.
• Lage zelfwaardering met gevoelens en eigen overtuigingen hierbij, als ‘Niemand begrijpt mij.’ Je gewicht en figuur zijn bepalend voor hoe je over jezelf denkt.
• Negatieve gedachten en onvrede over je eigen lichaam.
• Je gedachten over je lichaam wijken steeds meer af van de realiteit.

Sociale gevolgen Anorexia

• Conflicten met familie en vrienden die bezorgd zijn.
• Sociaal isolement. Je trekt je steeds meer terug om niet met anderen te hoeven eten.
• Relaties komen onder druk te staan door de spanningen rondom het eten en de stoornis.
• Weinig belangstelling voor zaken die je voorheen wel belangrijk vond, zoals hobby’s, vrienden, etc.
• Problemen op school of op je werk omdat je moe of niet goed voelt.
• Je voelt je minder dan anderen en trekt jezelf terug.
• Minder energie en puf om iets te ondernemen met anderen.
• Minder zin in seks.

Lichamelijke gevolgen Anorexia

• Hormoonafwijkingen, waardoor je menstruatie verdwijnt.
• Problemen met maag en darmen en buikpijn.
• Je hebt het steeds koud, vooral je handen en voeten (kunnen blauw worden).
• Vermoeidheid.
• Vermindering van vet- en spiermassa
• Stoppen van groei bij tieners/pubers
• Flauwvallen en duizeligheid.
• Haaruitval.
• Slaapproblemen, zoals moeilijk inslapen of heel vroeg wakker worden.
• Aantasting van het glazuur van je tanden; kapotte, gele of doffe tanden.
• Bleke of grauwe huid.
• Donsbeharing.
• Vertraging van fysiologische processen door vermindering van beschikbare energiereserves.
• Ritme van lichaam vertraagt.
• Afwijkingen van de elektrolyten en van het metabolisme; elektrolyten zoals kalium, natrium en chloor zijn essentieel voor de werking van onze cellen en organen.
• Het evenwicht wordt ernstig verstoord door uitdrogingen gevolge van gewichtsverlies, braken, laxeermiddelen of urineafdrijvende middelen.
• Gebrek aan kalium zorgt voor spierkrampen en moeheid.
• Problemen met hart en de bloedsomloop; verlaging van de bloeddruk en vertraging van de hartslag. Te weinig kalium in het bloed zorgt voor hartritmestoornissen.
• Neurologische problemen; ernstige ondervoeding en braken leiden tot een vergroting van de hersengroeven wat wijst op pseudo-atrofie van de hersenen. Herstelt weer bij normaal gewicht.
• Erg uitdroging en nierproblemen door laxeren, braken of te weinig drinken uit angst voor calorieën.
• Schade aan hart- en bloedvaten.
• Hartproblemen door een tekort aan kalium (kan leiden tot hartstilstand).
• Na langere tijd botontkalking en spierverslapping.
• Een krimpende maag, waardoor je steeds minder kunt eten.
• Oedeem; vochtophoping
• Bloedarmoede
• Een verstoord honger- en verzadigingsgevoel.

De meeste lichamelijke klachten verdwijnen als je van de eetstoornis herstelt. Sommige gevolgen kunnen echter blijvend zijn:

Als vrouw heb je grotere kans op complicaties bij de geboorte van je kinderen of blijvende onvruchtbaarheid.
Kinderen met anorexia kunnen in lichaamsgroei en seksuele ontwikkeling achterblijven.